Get Latest Updates Automatically

News

Sáng tạo Toán học - Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu và vẽ hình của định lí, bài toán

Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi có nhiều sự thay đổi đột ngột về thể chất, tâm sinh lý. Các em tự cho mình là người đã trưởng thành và thích làm những việc giống như người trưởng thành. Ở giai đoạn này các em cũng có sự thay đổi về ghi nhớ, tư duy, chú ý, ...

1. Cơ sở của các biện pháp
-Tìm hiểu nội dung của một bài toán rất quan trọng. Để giải được một bài toán trước hết phải hiểu đề bài, đồng thời còn phải hứng thú đối với bài toán đó. Vì vậy người GV còn chú ý gợi động cơ, khêu gợi trí tò mò hứng thú của HS và giúp các em hiểu bài toán phải giải. Phải tìm hiểu bài toán một cách tổng thể để bước đầu tìm hiểu bài toán tránh vội vàng đi ngay vào chi tiết. Phải biết trong bài toán cái gì đã cho, cái gì chưa biết? Có mối liên hệ nào giữa cái phải tìm và cái đã cho? Trong quá trình tìm hiểu bài toán nên sử dụng một lời khuyên có ích của một nhà giáo nổi tiếng “Hãy thay cái được định nghĩa bằng cái định nghĩa”. Chẳng hạn nếu bài toán cho ta tam giác ABC cân tại A thì điều đó có nghĩa là AB = AC hoặc    hoặc AH vừa là đường trung tuyến, vừa là đường phân giác, vừa là đường trung trực, vừa là đường cao xuất phát từ đỉnh A của tam giác ABC. Trong tất cả những hiểu biết ấy ta sẽ lựa những thông tin có ích, tức là những thông tin gần gũi với KL  giúp ta đi được con đường ngắn nhất từ GT đến KL. Biểu hiện đầu tiên của việc hiểu rõ bài toán là tóm tắt đầu bài thông qua việc viết đúng GT, KL. Biểu thứ hai của việc hiểu rõ đầu bài là biết vẽ hình đúng chính xác.
-Đối với bài toán hình học thì việc vẽ hình đặc biệt quan trọng. Nói chung muốn chứng minh được một bài toán hình học thì cần phải có hình vẽ. Hình vẽ giúp HS hiểu rõ bài toán hơn, các em dễ tìm thấy mối liên hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm. Những bài toán cho bằng lời văn, vấn đề quan trọng trước hết là hình vẽ, hình vẽ phải chính xác, có tính chất tổng quát và dễ hình dung theo yêu cầu của đề bài. Vẽ hình đúng theo yêu cầu của đề bài đòi hỏi phải hiểu đúng đề bài và nắm vững những khái niệm liên quan. Vẽ hình sai thì không nói đến việc giải bài toán đã cho. Nếu HS được rèn luyện tốt kỹ năng vẽ hình thì đó là thuận lợi ban đầu rất quan trọng để giải bài toán.
2. Nội dung của biện pháp
Để rèn luyện kỹ năng đọc hiểu và vẽ hình một định lí, bài toán hình học GV cần lưu ý HS những điểm sau:
-Yêu cầu HS trước khi giải một bài toán phải đọc đi, đọc lại nhiều lần để biết nội dung của bài toán. Biết được đề bài đã cho cái gì? Ta cần chứng minh cái gì?
- GV phải rèn luyện cho HS các kỹ năng vẽ hình trên giấy kẻ ô vuông, vẽ không dùng dụng cụ (chỉ dùng viết), vẽ hình bằng dùng dụng cụ (thước thẳng, êke, compa, …).
   +Trên giấy kẻ ô vuông GV có thể cho HS thực hành vẽ đường thẳng đi qua hai đỉnh của ô vuông, góc có đỉnh tại đỉnh của ô vuông, đa giác có các đỉnh tại đỉnh của ô vuông, vẽ góc (vuông, nhọn, tù), vẽ hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, vẽ tam giác (vuông, cân, đều), vẽ tứ giác có hai đường chéo vuông góc, vẽ hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi, hình vuông, … Thực hành trên giúp HS vận dụng, củng cố được khái niệm về tính chất của các hình.
  +Cùng với việc vẽ hình trên giấy kẻ ô vuông GV cần rèn luyện cho HS kỹ năng vẽ hình không dùng dụng cụ để các em có được hình vẽ của bài toán một cách nhanh chóng. Bởi vì có những bài toán nếu các em không vẽ phác trước đến khi thực hiện vẽ trên bài làm (đòi hỏi chính xác) thì các em sẽ gặp khó khăn. Để vẽ phác được hình tương đối chính xác các em phải biết ước lượng: độ dài của một đoạn thẳng, số đo của một góc, hai đường thẳng song song, hai đường thẳng vuông góc, … GV có thể rèn luyện cho HS vẽ phác một đoạn thẳng có độ dài cho trước, vẽ trung điểm của đoạn thẳng có độ dài cho trước, vẽ góc có số đo cho trước và vẽ tia phân giác của góc đó, vẽ  hai đường thẳng song song, hai đường thẳng vuông góc, vẽ tam giác xác định trọng tâm, trực tâm, tâm đường tròn nội tiếp, tâm đường tròn ngoại tiếp, … để các em hình thành kỹ năng vẽ phác hình của một bài toán.
  +Bên cạnh hai kỹ năng trên thì vẽ hình bằng dụng cụ (thước thẳng, compa, êke, …) lại càng quan trọng hơn. Trong một bài toán hình học, nếu có một hình vẽ chính xác góp phần giúp HS thấy mối liên hệ giữa cái đã cho và cái cần tìm, các em có thể thấy được hướng giải quyết bài toán từ hình vẽ. Hơn nữa, trong khi trình bày lời giải một bài toán hình học cần có một hình vẽ chính xác. Để có một hình vẽ có độ chính xác cao thì HS cần sử dụng dụng cụ để vẽ. Do đó GV cần rèn luyện cho HS kỹ năng vẽ hình bằng dụng cụ, kỹ năng này cần rèn luyện thường xuyên và có tính chất lâu dài. Trong quá trình dạy GV có thể rèn luyện cho HS dùng dụng cụ để vẽ các hình tương tự như phần vẽ phác.
3. Yêu cầu của biện pháp
-HS cần phải tích cực thực hiện những yêu cầu của GV bằng những việc làm cụ thể sau:
  +Phải đọc kỹ đề bài một lượt, phải hiểu rõ các định nghĩa, tất cả các danh từ trong bài nhằm hoàn toàn hiểu ý bài toán đó.
  +Phân biệt cho được GT, KL của bài toán sau đó dựa vào điều đã cho trong GT, KL để vẽ hình; dùng chữ để ký hiệu những đường, điểm, các giao điểm, …
  +Dựa vào bài toán và ký hiệu trong hình vẽ để viết GT và KL, thay những danh từ toán học trong bài bằng các ký hiệu.
  +Kỹ năng vẽ hình phải được rèn luyện thường xuyên và lâu dài.
-Khi vẽ hình cần lưu ý:
  +Hình vẽ phải mang tính chất tổng quát không nên vẽ hình trong những trường hợp đặc biệt.
  +Hình vẽ phải rõ ràng, chính xác, dễ nhìn thấy những quan hệ và tính chất hình học.
  +Hình vẽ cần giữ đúng điều kiện mà giả thiết cho, không nên bỏ sót một điều gì.
-Khi mới bắt đầu học hình học thì cần vẽ hình bằng dụng cụ, dần dần mới tập vẽ phác. Cần phải vẽ phác hình vẽ trước khi vẽ hình chính xác.
-Khi làm bài cần phải dùng dụng cụ để có hình vẽ chính xác.
-Khi ký hiệu hình vẽ phải có nội dung dễ nhớ, các ký hiệu (dùng chữ) phải tuân theo thứ tự của đề bài, tránh lẫn lộn.
-Đa số các bài toán hình học thì hình vẽ được vẽ từng bước theo thứ tự đề bài cho. Tuy nhiên có những bài toán ta thực hiện các bước vẽ không tuân theo thứ tự (những yếu tố cho trước sẽ vẽ sau) thì việc vẽ hình sẽ trở nên đơn giản hơn. Do đó cần phân biệt đường nào cần vẽ trước, đường nào cần vẽ sau.

0 nhận xét:

Post a Comment